Sakha phrasebook Voyage Tips and guide

Sakha, or Yakut (Саха тыла) is a Turkic language spoken in Sakha Republic.

Hello.

Эҕэрдэ. (e-GHER-de)

Hello. (informal)

Дорообо. (doh-ROO-bow)

How are you?

Хайдах олороҕут? (khay-DAKH-olo-ROGH-ut)

Fine, thank you.

Махтал, үчүгэй. (makh-TAL, uch-UG-ey)

What is your name?

Ааккыт ким диэний? (ak-UHT-keem-DI-en-NEE ?)

My name is ______ .

Мин аатым ______ . (meen-AAT-uhm _____ .)

Nice to meet you.

Билсиһиинэн. (beel-SIH-iin-EN) – lit. “with acqiantance”

Please.

Баһаалыста. ( )

Thank you.

Махтал. (makh-TAL )

Thank you (Response).

Улахан махтал. (ool-LAKH-an-MAKH-tal)

You're welcome.

Нөрүөн нөргүй. (hoe-RUE-oen-NOER-guee )

Yes.

Сөп/оннук/ээх.

No.

Суох. ( )

Excuse me. (getting attention)

Бырастыы гыныҥ. (buh-RAS-tuh-GUHN-nuhn )

Excuse me. (begging pardon)

Алҕас. ( )

I'm sorry.

Бырастыы гыныҥ. (buh-RAS-tuh-GUHN-nuhn)

Goodbye

Көрсүөххэ дылы. (koer-SUOE-khe-DUH-luh )

Goodbye (informal)

Пакаа. (Poh-KAH )

I can't speak Sakha [well].

Мин [сахалыы] үчүгэйдик сатаан саҥарбаппын. ( Min [Sa kha lyy] uchu-gey-dik sataan sa-NGAR-bap-pyn)

Do you speak English?

Эн ааҥыллыы саҥараҕын ?

Is there someone here who speaks English?

Ким эмит ааҥыллыы саҥарар дуо?

Help!

Көмөлөһүҥ! ( !)

Look out!

Сэрэн! ( !)

Good morning.

Үтүө сарсыарданан. (oo-TUOE-sar-SUH-ar-DAN-an )

Good afternoon.

Үтүө күнүнэн. (oo-TUOE-kun-UN-en)

Good evening.

Үтүө киэһэнэн. (oo-TUOE-kie-HEN-en )

Good night.

Үтүө түүнү . ( )

Good night (to sleep)

Үчүгэйдик утуйуҥ. ( )

I don't understand.

Өйдөөбөтүм. (oy-DOE-boe-TOOM )

Where is the toilet?

Туалет ханна баарый? (Tu-a-LET khan-NA BAAR-yi ?)

Leave me alone.

Миигин тыытымаҥ ( .)

Don't touch me!

Миигин таарыйымаҥ! ( !)

I'll call the police.

Полицияны ыҥырыам ( .)

Police!

Бөхтөр! ( !)

Stop! Thief!

Тохтоо! Уоруйах! ( ! !)

I need your help.

Миэхэ көмөҕүт наада. ( .)

It's an emergency.

Суһал буолла. ( .)

I'm lost.

Мин мунан хааллым. ( .)

I lost my bag.

Мин суумкабын сүтэрдим. ( .)

I lost my wallet.

Мин кумааһынньыкпын сүтэрдим. ( .)

I'm sick.

Мин ыарыйдым. ( .)

I've been injured.

Мин оһоллоннум. ( .)

I need a doctor.

Миэхэ быраас наада. ( .)

Can I use your phone?

Телефоҥҥун туһаныахпын сөп дуо? ( ?)

1

биир (biir)

2

икки (ikki)

3

үс (ys)

4

түөрт ( )

5

биэс (bies)

6

алта (alta)

7

сэттэ (sette)

8

аҕыс ( )

9

тоҕус ( )

10

уон (uon)

11

уон биир ( )

12

уон икки ( )

13

уон үс ( )

14

уон түөрт ( )

15

уон биэс ( )

16

уон алта ( )

17

уон сэттэ ( )

18

уон аҕыс ( )

19

уон тоҕус ( )

20

сүүрбэ ( )

21

сүүрбэ биир ( )

22

сүүрбэ икки ( )

23

сүүрбэ үс ( )

30

отут ( )

40

түөрт уон ( )

50

биэс уон ( )

60

алта уон ( )

70

сэттэ уон ( )

80

аҕыс уон ( )

90

тоҕус уон ( )

100

сүүс ( )

200

икки сүүс ( )

300

үс сүүс ( )

1,000

тыыһынча ( )

2,000

икки тыыһынча ( )

1,000,000

мөлүйүөн ( )

1,000,000,000

миллиард ( )

1,000,000,000,000

триллион ( )

number _____ (train, bus, etc.)

нүөмэр ( )

half

аҥара ( )

less

аҕыйах ( )

more

элбэх ( )

now

билигин (bilighin)

later

кэлин (kelin)

before

иннинэ ( )

morning

сарсыарда ( )

afternoon

эбиэт кэнниттэн ( )

evening

киэһээ ( )

night

түүн (tuun)

one o'clock AM

түүн биир чаас ( )

two o'clock AM

түүн икки чаас ( )

noon

күн ортото ( )

one o'clock PM

күнүс биир чаас ( )

two o'clock PM

күнүс икки чаас ( )

midnight

түүн ортото ( )

_____ minute(s)

мүнүүтэ ( )

_____ hour(s)

чаас ( )

_____ day(s)

күн ( )

_____ week(s)

нэдиэлэ ( )

_____ month(s)

ый ( )

_____ year(s)

сыл ( )

today

(бүгүн (bügün))

yesterday

(бэҕэһээ (beğehee))

tomorrow

(сарсын (sarsīn))

this week

(бу нэдиэлэҕэ (bu nedieleğe))

last week

(ааспыт нэдиэлэҕэ(aaspīt nedieleğe))

next week

(кэлэр нэдиэлэҕэ (keler nedieleğe))

Monday

(Бэнидиэнньик (Benidieññik))

Tuesday

(Оптуорунньук (Optuoruññuk))

Wednesday

(Сэрэдэ (Serede)))

Thursday

(Чэппиэр (Cheppier)))

Friday

(Бээтиниссэ (Beetinisse))

Saturday

(Субуота (Subuota))

Sunday

(Баскыһыанньа (Baskīhīañña))

January

Тохсунньу (tokh-SOON-oo )

February

Олунньу (ol-OON-oo )

March

Кулун тутар (kool-OON-too-TAR )

April

Муус устар (moos-OOS-tar )

May

Ыам ыйа (UH-am-UH-yah )

June

Бэс ыйа (bes-UH-yah )

July

От ыйа (ot-UH-yah )

August

Атырдьах ыйа (at-UHR-dakh-UH-yah)

September

Балаҕан ыйа (bah-LAGH-an-UH-yah)

October

Алтынньы (alt-UHN-nuh )

November

Сэтинньи (set-EEN-ee )

December

Ахсынньы (akh-SUHN-nuh )

black

хара (kha-RAH )

white

үрүҥ (ur-UNG )

gray

бороҥ ( bo-RONG )

red

кыһыл (qyh-KHYHL )

blue

халлаан күөх (Hal-LAAN ku-OOKH)

yellow

араҕас (ara-GHAS )

green

от күөх (OT ku-OOKH )

orange

сырдык саарыл (syr-DYQ SAA-ryl )

brown

хоҥор (kho-NGOR)

How much is a ticket to _____?

_____ диэри билет сыаната төһөнүй? ( )

One ticket to _____, please.

_____ диэри биир билетта биэриҥ. ( )

Where does this train/bus go?

Бу поезд/автобус ханна барарый? ( )

Where is the train/bus to _____?

_____ диэри барар поезд/автобус ханнаный?( )

Does this train/bus stop in _____?

Бу поезд/автобус _____ тохтуур дуо? ( )

When does the train/bus for _____ leave?

_____ диэри поезд/автобус хаһан айанныырый? ( )

When will this train/bus arrive in _____?

Бу поезд/автобус _____ хаһан тиийэрий? ( )

How do I get to _____ ?

_____ хайдах тиийэбин( )

...the train station?

тимир суол ыстаансыйатыгар ( )

...the bus station?

автобус тохтобулугар ( )

...the airport?

аэропортка ( )

...downtown?

куорат киинигэр ( )

...the youth hostel?

хостелга ( )

...the _____ hotel?

отельга ( )

...the American/Canadian/Australian/British consulate?

Америка/Канада/Австралия/Улуу Британия консульствотыгар ( )

Where are there a lot of...

Элбэх _____ баар сирэ ханна баарый? ( )

...hotels?

отель ( )

...restaurants?

ресторан ( )

...bars?

бар ( )

...sites to see?

кэрэхсэбиллээх сир ( )

Can you show me on the map?

Картаҕа ыйан биэриэҥ дуо? ( )

street

уулусса ( )

Turn left.

Хаҥас диэки эргий( )

Turn right.

Уҥа диэки эргий ( )

left

хаҥас ( )

right

уҥа ( )

straight ahead

иннин диэки ( )

towards the _____

_____ диэки( )

past the _____

_____ аастахха ( )

before the _____

_____ иннинэ ( )

Watch for the _____.

_____ көрдөө. ( )

intersection

суол быһа охсуутун ( )

north

хоту ( )

south

соҕуруу ( )

east

илин ( )

west

арҕаа ( )

uphill

үөһэ ( )

downhill

аллараа ( )

Taxi!

Таксыы! ( )

Take me to _____, please.

Миигин _____ диэри ильдиҥ, баһаалыста. ( )

How much does it cost to get to _____?

_____ диэри төһө буоларый? ( )

Take me there, please.

Миигин онно илдьиҥ, баһаалыста. ( )

Do you have any rooms available?

Иллэҥ хостор бааллар дуо? ( )

How much is a room for one person/two people?

Биир/икки киһиэхэ хос төһөнүй? ( )

Does the room come with...

Хос иһигэр ... баар дуо? ( )

...bedsheets?

тэллэх ( )

...a bathroom?

суунар сир ( )

...a telephone?

төлөпүөн ( )

...a TV?

тэлэбииһэр ( )

May I see the room first?

Бастаан хоһу көрүөххэ сөп дуо? ( )

Do you have anything quieter?

Чуумпу соҕус баар дуо? ( )

...bigger?

... улахан соҕус ( )

...cleaner?

... ыраас соҕус ( )

...cheaper?

... чэпчэки соҕус ( )

OK, I'll take it.

Сөп, ылыам. ( )

I will stay for _____ night(s).

_____ түүҥҥэ хаалыам. ( )

Can you suggest another hotel?

Атын гостиницаны сүбэлиэххит дуо? ( )

Do you have a safe?

Сейф баар дуо? ( )

...lockers?

малы уурар ыскаап ( )

Is breakfast/supper included?

Сарсыардааҥҥы/түүҥҥү аһылык киирэр дуо? ( )

What time is breakfast/supper?

Сарсыардааҥҥы/түүҥҥү аһылык хас чааска? ( )

Please clean my room.

Бука диэн хоспун ыраастааҥ. ( )

Can you wake me at _____?

_____ чааска миигин уһугуннарыаххыт дуо? ( )

I want to check out.

Мин бараары гынным. ( )

Do you accept American/Australian/Canadian dollars?

Америка/Австралия/Канада доллардарын ылаҕыт дуо? ( )

Do you accept British pounds?

Британия фунттарын ылаҕыт дуо? ( )

Do you accept euros?

Евролары ылаҕыт дуо? ( )

Do you accept credit cards?

Кредитнэй хаартанан төлүөххэ сөп дуо? ( )

Can you change money for me?

Миэхэ харчыны уларытан биэриэххит дуо? ( )

Where can I get money changed?

Харчыны ханна уларытыахпын сөбүй? ( )

Can you change a traveler's check for me?

Айан чегын уларытан биэриэххит дуо? ( )

Where can I get a traveler's check changed?

Айан чегын ханна уларытыахпын сөбүй? ( )

What is the exchange rate?

Уларытыы курса төһөнүй? ( )

Where is an automatic teller machine (ATM)?

Банкомат ханна баарый? ( )

A table for one person/two people, please.

Биир/Икки киһиэхэ, баһаалыста, остуол бэлэмниэххитин сөп ду? (Biir/Ikki kihiekhe bahaalīsta ostuol belemniekhhitin söp du?)

Can I look at the menu, please?

Туох баарын баһаалыста көрдөрөҕүт?

Can I look in the kitchen?

Куухунньаны көрүөхпүн сөп дуо? ( )

Is there a house specialty?

Фирменнай ас баар дуо? ( )

Is there a local specialty?

Олохтоох ас баар дуо? ( )

I'm a vegetarian.

Мин эти сиэбэппин. ( )

I don't eat pork.

Мин сибиинньэ этин сиэбэппин. ( )

I don't eat beef.

Мин ынах этин сиэбэппин. ( )

I only eat kosher food.

Мин кошернай эрэ аһы сиибин. ( )

Can you make it "lite", please? (less oil/butter/lard)

Сыатын аҕыйах гыныаххыт дуо?( )

fixed-price meal

комплекснай аһылык ( )

à la carte

А-ля карт ( )

breakfast

сарсыардааҥҥы аһылык ( )

lunch

эбиэт ( )

tea (meal)

күнүскү чэй ( )

supper

киэһээҥҥи аһылык ( )

I want _____.

_____ баҕарабын. ( )

I want a dish containing _____.

_____ аһы баҕарабын. ( )

chicken

кууруссалаах ( )

beef

ынах эттээх ( )

fish

балыктаах ( )

ham

сибиинньэ эттээх ( )

sausage

халбаһыылаах ( )

cheese

сыырдаах ( )

eggs

сымытаах ( )

salad

салаттааъ ( )

(fresh) vegetables

сибиэһэй оҕуруот астардаах ( )

(fresh) fruit

сибиэһэй фрукталардаах ( )

bread

килиэптээх ( )

toast

тостаах ( )

noodles

лапсалаах ( )

rice

ириистээх ( )

beans

фасольлаах ( )

May I have a glass of _____?

Биир ыстакаан _____ биэрэххит дуо? ( )

May I have a cup of _____?

Биир чааскы _____ биэриэххит дуо? ( )

May I have a bottle of _____?

Биир бытыылка _____ биэриэххит дуо? ( )

coffee

кофе ( )

tea (drink)

чэй ( )

juice

сок ( )

(bubbly) water

минеральнай уу ( )

(still) water

уу ( )

beer

пиибэ ( )

red/white wine

кыһыл/маҥан вино ( )

May I have some _____?

_____ биэрэххит дуо? ( )

salt

тууста ( )

black pepper

хара биэрэстэ ( )

butter

арыыта ( )

Excuse me, waiter? (getting attention of server)

Официант. ( )

I'm finished.

Аһаан бүттүм. ( )

It was delicious.

Олус минньигэс буолла. ( )

Please clear the plates.

Бука диэн остуолу хомуйуҥ. ( )

The check, please.

Усчуотта биэриҥ. ( )

Do you serve alcohol?

Арыгы атыылыыгыт дуо? ( )

Is there table service?

Манна остуол өҥөтө баар дуо? ( )

A beer/two beers, please.

Биир/икки пиибэтэ, баһаалыста. ( )

A glass of red/white wine, please.

Биир ыстакаан кыһыл/маҥан винота, баһаалыста( )

A pint, please.

Пинтаны, баһаалыста. ( )

A bottle, please.

Бытыылканы, баһаалыста ( )

_____ (hard liquor) and _____ (mixer), please.

( )

whiskey

виски ( )

vodka

буокка ( )

rum

ром ( )

water

уу ( )

club soda

газтаах уу ( )

tonic water

тоник ( )

orange juice

апельсиннаах сок ( )

Coke (soda)

Кола (лимонад) ( )

Do you have any bar snacks?

Туох эмэ сокууска баар ду? ( )

One more, please.

Өссө биири, баһаалыста. ( )

Another round, please.

Өссө биирдэ, баһаалыста. ( )

When is closing time?

Хаска сабыллаҕытый?( )

Cheers!

Чэ! ( )

Do you have this in my size?

Мин мээрэйим баар дуо? ( )

How much is this?

Бу хастааҕый? ( )

That's too expensive.

Олус ыарахан ди. ( )

Would you take _____?

_____ ылаҕыт дуо? ( )

expensive

ыарахан ( )

cheap

чэпчэки ( )

I can't afford it.

Сатаан ылбаппын. ( )

I don't want it.

Наадата суох. ( )

You're cheating me.

Эһиги миигин албынныыгыт. ( )

I'm not interested.

Мин сэҥээрбэтим. (..)

OK, I'll take it.

Сөп, ылыам. ( )

Can I have a bag?

Пакет биэрэххит дуо? ( )

Do you ship (overseas)?

(Тас дойдуга) тиэрдии көрүллэр дуо? ( )

I need...

Миэхэ _____ наада ( )

...toothpaste.

тиис паастата ( )

...a toothbrush.

тиис суокката ( )

...tampons.

тампоннар . ( )

...soap.

мыло ( )

...shampoo.

шампунь ( )

...pain reliever. (e.g., aspirin or ibuprofen)

ыарыыны тохтотор эмп ( )

...cold medicine.

тымныйыыттан эмп ( )

...stomach medicine.

ис эмэ ... ( )

...a razor.

бирииппэ ( )

...an umbrella.

зонтик ( )

...sunblock lotion.

күҥҥэ хараарыыттан лосьон ( )

...a postcard.

аккырыыкка ( )

...postage stamps.

почта мааркалара ( )

...batteries.

батареялар ( )

...writing paper.

суруйар кумааҕы ( )

...a pen.

уруучука ( )

...English-language books.

ааҥыллыы кинигэлэр ( )

...English-language magazines.

ааҥыллыы сурунааллар ( )

...an English-language newspaper.

ааҥыллыы хаһыат ( )

...an English-English dictionary.

ааҥыллыы тылдьыт ( )

I want to rent a car.

Мин массыына куортамныахпын баҕарабын ( )

Can I get insurance?

Страховка ылыахпын сөп дуо? ( )

stop (on a street sign)

тохтоо ( )

one way

биир өттүнэн барыы ( )

yield

суолу биэр ( )

no parking

парковка суох ( )

speed limit

түргэн лимитэ ( )

gas (petrol) station

заправка ( )

petrol

бензин ( )

diesel

дизель ( )

I haven't done anything wrong.

Мин туох да сыыһаны оҥорботум. ( )

It was a misunderstanding.

Сыыһа өйдөбүл таҕыста. ( )

Where are you taking me?

Миигин ханна илдьэҕит? ( )

Am I under arrest?

Миигин хаайаҕыт да?( )

I am an American/Australian/British/Canadian citizen.

Мин Америка/Австралия/Улуу Британия/Канада дойдулааҕабын ( )

I want to talk to the American/Australian/British/Canadian embassy/consulate.

Мин Америка/Австралия/Улуу Британия/Канада посольствотын/консульствотын кытта кэпсэтиэхпин баҕарабын ( )

I want to talk to a lawyer.

Мин адвокаты кытта кэпсэтиэхпин баҕарабын ( )

Can I just pay a fine now?

Ыстыраабы билигин төлүөхпүн сөп дуо? ( )